Nguyên Lý kế toán Trần Quí Liên

Các điểm chính của giáo trình bao gồm:

• Lời nói đầu: Giới thiệu mục đích biên soạn nhằm tạo điều kiện cho việc nghiên cứu, giảng dạy, học tập và vận dụng nguyên lí kế toán, đồng thời góp phần đổi mới phương pháp tiếp cận với khoa học kế toán. Cuốn sách bao gồm lý thuyết tổng hợp, bài tập mẫu có hướng dẫn giải, câu hỏi trắc nghiệm và bài tập thực hành.
• Cấu trúc nội dung: Cuốn sách gồm 9 chương:
  • Chương 1: Bản chất của Hạch toán kế toán.
  • Chương 2: Đối tượng nghiên cứu của kế toán.
  • Chương 3: Phương pháp chứng từ kế toán.
  • Chương 4: Phương pháp tính giá.
  • Chương 5: Phương pháp đối ứng tài khoản.
  • Chương 6: Hệ thống tài khoản kế toán.
  • Chương 7: Phương pháp tổng hợp – cân đối kế toán.
  • Chương 8: Kế toán các quá trình kinh doanh chủ yếu.
  • Chương 9: Sổ sách kế toán.
• Nội dung chi tiết (trích từ Chương 1, 2, 3):
  • Chương 1 – Bản chất của Hạch toán kế toán:
    • Khái niệm Hạch toán kế toán: Là hệ thống quan sát, đo lường, tính toán và ghi chép các quá trình kinh tế – xã hội để quản lý và giám sát. Hạch toán kế toán phản ánh các hoạt động kinh tế, tài chính, sử dụng cả 3 thước đo (hiện vật, lao động, giá trị) nhưng chủ yếu là thước đo giá trị.
    • Vị trí trong hệ thống thông tin quản lý: So sánh Hạch toán nghiệp vụ, Hạch toán thống kê và Hạch toán kế toán về khái niệm, đối tượng, phương pháp nghiên cứu và đặc điểm thông tin.
    • Đối tượng sử dụng thông tin kế toán: Bao gồm các nhà quản lý (trực tiếp) và những người có lợi ích liên quan (trực tiếp như nhà đầu tư, chủ nợ; gián tiếp như cơ quan thuế, công nhân viên).
    • Các nguyên tắc kế toán được thừa nhận rộng rãi: Gồm 12 nguyên tắc như: Khái niệm đơn vị kế toán, Giả định hoạt động liên tục, Giả định thước đo giá trị thống nhất, Kỳ kế toán, Nguyên tắc khách quan, Nguyên tắc giá phí, Nguyên tắc doanh thu thực hiện, Nguyên tắc phù hợp, Nguyên tắc nhất quán, Nguyên tắc công khai, Nguyên tắc thận trọng, Nguyên tắc trọng yếu.
  • Chương 2 – Đối tượng nghiên cứu của Kế toán:
    • Tổng quan: Kế toán nghiên cứu tài sản, nguồn hình thành tài sản (nguồn vốn), sự tuần hoàn của vốn và các mối quan hệ kinh tế – pháp lý.
    • Tài sản và phân loại tài sản: Tài sản là nguồn lực kinh tế đơn vị nắm giữ, sử dụng, có giá phí xác định và mang lại lợi ích tương lai. Phân loại thành Tài sản ngắn hạn (tiền, đầu tư tài chính ngắn hạn, các khoản phải thu ngắn hạn, hàng tồn kho, tài sản ngắn hạn khác) và Tài sản dài hạn (tài sản cố định, đầu tư tài chính dài hạn, các khoản phải thu dài hạn, bất động sản đầu tư, tài sản dài hạn khác).
    • Nguồn vốn và phân loại nguồn vốn: Nguồn vốn là quan hệ tài chính để huy động tiền đầu tư tài sản, cho biết tài sản từ đâu mà có và trách nhiệm kinh tế, pháp lý. Phân loại thành Nguồn vốn chủ sở hữu (vốn góp, lợi nhuận chưa phân phối, vốn chủ sở hữu khác) và Nợ phải trả (ngắn hạn và dài hạn).
    • Mối quan hệ giữa tài sản và nguồn vốn: Thể hiện qua phương trình kế toán: Tổng Tài sản = Tổng nguồn vốn = Nợ phải trả + Nguồn vốn chủ sở hữu.
    • Sự tuần hoàn của vốn kinh doanh: Mô tả quá trình vận động của vốn qua các giai đoạn (T→H→SX→H’→T’ cho doanh nghiệp sản xuất, T→H→T’ cho kinh doanh thương mại, T→T’ cho kinh doanh tiền tệ).
  • Chương 3 – Phương pháp Chứng từ Kế toán:
    • Khái niệm phương pháp chứng từ: Là phương pháp thông tin và kiểm tra sự phát sinh và hoàn thành nghiệp vụ kinh tế thông qua hệ thống bản chứng từ và kế hoạch luân chuyển chứng từ.
    • Vai trò, tác dụng: Là căn cứ pháp lý, phương tiện thông tin nhanh, giúp hạch toán nội bộ và phân loại nghiệp vụ.
    • Khái niệm và phân loại chứng từ kế toán: Chứng từ là phương tiện chứng minh bằng giấy tờ. Bản chứng từ có các yếu tố cơ bản (tên, đơn vị liên quan, ngày/số, nội dung, quy mô, chữ ký) và bổ sung. Phân loại theo công dụng, địa điểm lập, mức độ khái quát, số lần ghi, nội dung kinh tế, tính cấp bách.
    • Luân chuyển chứng từ: Gồm các giai đoạn lập/tiếp nhận, kiểm tra, sử dụng để ghi sổ/chỉ đạo, bảo quản/sử dụng lại, lưu trữ/hủy. Kế hoạch luân chuyển cần được xây dựng dựa trên chế độ của Nhà nước và đặc điểm đơn vị.
    • Nội quy về chứng từ kế toán: Mục đích tăng cường quản lý, cơ sở xây dựng dựa trên văn bản pháp quy, nội dung gồm biểu mẫu, phương pháp ghi chép, thời gian lưu trữ, trách nhiệm.
• Bài tập: Cuối mỗi chương đều có câu hỏi ôn tập lý thuyết (trắc nghiệm, đúng/sai) và bài tập thực hành có hướng dẫn giải.