Cơ sở thiết kế máy xây dựng

Tệp Cơ sở thiết kế máy xây dựng.  là một giáo trình về thiết kế máy xây dựng, do PGS. TS. Vũ Liêm Chính (chủ biên), TS. Phạm Quang Dũng và TS. Trương Quốc Thành biên soạn, và được Nhà xuất bản Xây dựng phát hành năm 2002.

Cuốn sách trình bày những kiến thức cơ bản về thiết kế máy xây dựng, với nội dung chính bao gồm:

• Chương 1: Khái niệm chung
  • Giới thiệu chung về máy xây dựng: Đề cập đến ý nghĩa, vai trò và các cách phân loại máy xây dựng (theo công dụng như máy phát lực, máy vận chuyển ngang, máy nâng – chuyển, máy làm đất và gia cố nền móng, máy sản xuất vật liệu và cấu kiện xây dựng, máy hoàn thiện, máy chuyên dùng). Chương này cũng nêu xu thế phát triển của máy xây dựng (ứng dụng công nghệ tin học, truyền động thủy lực, kỹ thuật đo hiện đại, chú ý đến tiện nghi và bảo vệ môi trường, kiểu dáng công nghiệp).
  • Cấu tạo và yêu cầu chung: Trình bày cấu tạo chung của máy xây dựng di động (gồm cụm động lực, cụm truyền động, cụm làm việc, cụm di chuyển, hệ thống điều khiển) và các yêu cầu chung đối với máy xây dựng (độ bền, tuổi thọ, kích thước, khả năng thi công, năng suất, chất lượng, an toàn, giá thành, mỹ thuật).
  • Các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật: Giới thiệu các chỉ tiêu như năng suất (lý thuyết, kỹ thuật, thực tế), độ tin cậy, tính ổn định, độ cơ động, khả năng dễ thông qua và tính thích ứng xã hội.
  • Tải trọng trên máy xây dựng: Phân tích chế độ làm việc của máy (liên tục hoặc theo chu kỳ), các thành phần tải trọng tác dụng lên máy (lực dẫn động, lực cản công tác, trọng lượng bản thân, tải trọng gió, lực quán tính, tải trọng động) và ba trường hợp tải trọng tính toán (bình thường, lớn nhất khi làm việc, lớn nhất khi không làm việc).
  • Vật liệu và các phương pháp tính toán trong máy xây dựng: Đề cập các yêu cầu khi chọn vật liệu, các loại vật liệu thường dùng (gang, thép cacbon, thép hợp kim, kim loại màu, vật liệu phi kim loại) và phương pháp tính các chi tiết, cụm chi tiết máy xây dựng (theo sức bền tĩnh và sức bền mỏi), cùng với phương pháp tính kết cấu kim loại máy xây dựng (theo ứng suất cho phép, theo trạng thái giới hạn, phương pháp phần tử hữu hạn) và cách tính toán hiệu suất trong máy xây dựng.
• Chương 2: Hệ thống dẫn động trong máy xây dựng
  • Khái niệm về hệ thống dẫn động: Giải thích vai trò của thiết bị động lực, hệ truyền động và hệ điều khiển, các dạng truyền động (cơ khí, điện, thủy lực) và các chỉ tiêu lựa chọn.
  • Phân loại hệ thống dẫn động: Phân thành dẫn động chung, dẫn động riêng và dẫn động hỗn hợp.
  • Thiết bị động lực trên máy xây dựng: Tập trung vào động cơ điện (ưu nhược điểm, đặc điểm, thông số các loại động cơ điện một chiều và xoay chiều, cách điều khiển tốc độ).

Tóm lại, cuốn sách cung cấp cái nhìn tổng quan và chi tiết về cơ sở thiết kế máy xây dựng, từ nguyên lý, cấu tạo, tải trọng, vật liệu cho đến các phương pháp tính toán và hệ thống dẫn động.

Trong những năm gần đây nhờ sự đầu tư của Nhà nước, Ngành Xây dựng cơ bản đã vã đang có những bước phát triển nhảy vọt tạo đà cho sự phát triển kinh tế xã hội ở nước ta. Trong sự phát triển chung ấy, nhiều công nghệ tiên tiến đã được áp dụng mà trong đó không thể thiếu được sự khai thác, sử dụng cũng như tiến tới tự thiết kế, chế tạo các máy và thiết bị xây dựng hiện đại.

Dễ thấy rằng máy và thiết bị xây dựng rất đa dạng không những về chức năng, về đặc tính kĩ thuật, về hình dáng kích thước, trọng lượng mà còn cá về đặc điếm làm việc, mức độ tự động hoá… Tuy nhiên nếu xét trên phương diện tính toán thiết kế và cấu tạo thì nhiều phương pháp tính và các cụm chi tiết có thể dùng chung cho các máy khác nhau. Việc nắm được các vấn đề vừa nêu, một mặt làm cơ sở cho việc khai thác và sử dụng có hiệu quả hơn, mặt khác cũng tạo tiền đề cho việc thiết kế chế tạo máy mớì. Cuốn sách “Cơ sở thiết kế máy xây dựng” được viết với hy vọng đáp ứng được phần nào các yêu cầu đó.

Sách do tập thể Cán bộ thuộc Bộ môn Máy xây dựng Khoa Cơ khí xây dựng Trường Đại học Xây dựng biên soạn và được phân công như sau:

PGS.TS. Vũ Liêm Chính (Chủ biên): §1.1, §1.2 chương 1 và các chương 6, 7, 8, 9 và 10.

TS. Phạm Quang Dũng: §1.3, §1.4 chương 1, chương 3 và § 5.1 chương 5.

TS. Trương Quốc Thành: chương 2, 4 và §5.2 chương 5.

Sách được dùng làm giáo trình giảng dạy cho các Ngành Máy xây dựng và Cơ giới hoá thi công thuộc Khoa Cơ khí xây dựng Trường Đại học Xây dựng đồng thời là tài liệu tham khảo, nghiên cứu cho các cán bộ kĩ thuật, cán bộ quản lý và những người có liên quan.

Do sách được in lần đầu, tài liệu tham khảo hạn chế nên chắc chắn không tránh khỏi sai sót. Chúng tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của bạn đọc để có thể sửa chữa, bố sung và hoàn thiện hơn.

Các tác giả xin chân thành cảm ơn sự đóng góp cùa các đồng nghiệp thuộc Bộ môn Máy xây dựng, đặc biệt là ý kiến đóng góp cứa Tiến sĩ Nguyễn Thiệu Xuân.