Giáo trình Kinh tế phát triển

Dưới đây là tóm tắt các điểm chính:

• Phân loại các quốc gia: Các quốc gia được phân loại dựa trên trình độ phát triển kinh tế, bao gồm “Thế giới thứ ba” (các nước đang phát triển), các nước công nghiệp phát triển (DCs), các nước công nghiệp mới (NICs) và các nước xuất khẩu dầu mỏ.
• Đặc điểm của các nước đang phát triển: Mặc dù có sự khác biệt về quy mô, bối cảnh lịch sử và vai trò của khu vực nhà nước/tư nhân, các nước đang phát triển có những đặc điểm chung như mức sống thấp (thu nhập, sức khỏe, giáo dục), tỷ lệ tích lũy thấp, trình độ kỹ thuật sản xuất và năng suất lao động thấp. Những đặc điểm này tạo thành “vòng luẩn quẩn của sự nghèo khổ”.
• Sự cần thiết lựa chọn con đường phát triển: Để thoát khỏi vòng luẩn quẩn của sự nghèo khổ, các nước đang phát triển cần lựa chọn con đường phát triển phù hợp. Lịch sử cho thấy có ba con đường chính: nhấn mạnh tăng trưởng nhanh (có thể dẫn đến bất bình đẳng và cạn kiệt tài nguyên), coi trọng bình đẳng xã hội (có thể thiếu động lực tăng trưởng) và phát triển toàn diện (kết hợp cả tăng trưởng và công bằng xã hội, như Hàn Quốc, Đài Loan và Việt Nam đang theo đuổi).
• Đánh giá phát triển kinh tế:
  • Tăng trưởng kinh tế: Được đo bằng các chỉ tiêu như Tổng giá trị sản xuất (GO), Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), Tổng thu nhập quốc dân (GNI), Thu nhập quốc dân (NI), Thu nhập quốc dân sử dụng (NDI) và Thu nhập bình quân đầu người. Các chỉ tiêu này có thể được tính theo giá so sánh, giá hiện hành hoặc giá sức mua tương đương (PPP).
  • Cơ cấu kinh tế: Gồm cơ cấu ngành kinh tế (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ), cơ cấu vùng kinh tế (thành thị – nông thôn), cơ cấu thành phần kinh tế (nhà nước, tập thể, tư nhân, v.v.) và cơ cấu tái sản xuất (tích lũy – tiêu dùng).
  • Phát triển xã hội: Đánh giá dựa trên các chỉ tiêu phản ánh nhu cầu cơ bản của con người (mức sống, giáo dục, y tế, việc làm), tình trạng nghèo đói và bất bình đẳng (tỷ lệ hộ nghèo, hệ số GINI, chỉ số phát triển con người HDI, chỉ số phát triển giới GDI, quyền lực theo giới tính GEM).
• Các nhân tố tác động đến tăng trưởng kinh tế: Chia thành nhân tố kinh tế (vốn, lao động, tài nguyên, công nghệ kỹ thuật) và nhân tố phi kinh tế (chưa được trình bày chi tiết trong đoạn này).