Giáo trình sinh học phát triển người

Nội dung chính của giáo trình được tổ chức thành các bài:

• Mở đầu và Các khái niệm cơ bản: Định nghĩa Sinh học phát triển người, các đặc điểm của con người là một hệ sống, và khái niệm phát triển ở người (tăng trưởng, chín muồi, biến đổi từ đơn giản đến phức tạp). Phát triển được nghiên cứu ở ba khía cạnh: thể chất, nhận thức – tâm lý lứa tuổi và tâm lý xã hội. Các đặc trưng cơ bản của sự phát triển ở người cũng được đề cập.
• Vai trò của nhân tố di truyền và nhân tố môi trường: Giải thích về nhân tố di truyền (bộ gen, sự biểu hiện gen) và nhân tố môi trường (bên trong cơ thể, bên ngoài cơ thể bao gồm tự nhiên và xã hội). Giáo trình cũng nêu bật tác động qua lại giữa hai nhóm nhân tố này và một số phản ứng thích nghi của cơ thể người với môi trường (điều hòa nhiệt, thích nghi độ cao, dinh dưỡng).
• Quá trình phát triển ở người giai đoạn trước khi sinh: Mô tả các giai đoạn chính từ thụ tinh, phát triển phôi (0-2 tháng tuổi) đến phát triển thai (tháng thứ ba đến khi sinh). Các yếu tố ảnh hưởng đến thai nhi (tuổi mẹ, tâm lý mẹ, dinh dưỡng của mẹ, các tác nhân gây hại) và thời kỳ nhạy cảm của phôi thai cũng được phân tích.
• Quá trình phát triển ở người giai đoạn sau khi sinh: Chia cuộc đời con người thành các giai đoạn chính từ sơ sinh đến tuổi già, nêu bật các đặc điểm phát triển về thể chất và tâm lý ở mỗi giai đoạn.
• Vấn đề dinh dưỡng và sự phát triển ở người: Nhấn mạnh tầm quan trọng của chế độ dinh dưỡng cân bằng (nhu cầu về glucid, protein, lipid, nước, khoáng chất, vitamin, chất xơ). Đồng thời, trình bày về tình trạng suy dinh dưỡng (các dạng, biểu hiện, thực trạng trên thế giới và Việt Nam, giải pháp) và tình trạng béo phì (nguyên nhân, giải pháp). Chỉ số BMI cũng được giới thiệu để đánh giá trạng thái cân bằng dinh dưỡng.
• Sự hình thành tập tính ở người: Định nghĩa tập tính, cơ chế hình thành và điều hòa tập tính (liên hệ ngược). Phân loại các kiểu tập tính (bẩm sinh, học được) và các dạng học tập dẫn đến sự thay đổi tập tính (phản xạ có điều kiện, bắt chước, in vết, quen nhờn, có động lực, thử và sai, học khôn). Giáo trình cũng đề cập đến các tập tính xã hội và vai trò của văn hóa.
• Lý thuyết về nhân cách và hình thành nhân cách: Giới thiệu lý thuyết của Freud (bản năng, bản ngã, siêu ngã) và học thuyết của Erikson (tám giai đoạn phát triển nhân cách).
• Vận dụng lý thuyết tập tính: Áp dụng việc nghiên cứu tập tính con người vào vấn đề sức khỏe và bệnh tật, cũng như việc thay đổi tập tính con người thông qua việc xác định các nhân tố quyết định (lợi ích, quy chuẩn, hiệu quả) và các chiến lược tổng thể.

Giáo trình cũng cung cấp các hình ảnh minh họa cho bộ nhiễm sắc thể, đường di chuyển của trứng, quá trình làm tổ của phôi, các giai đoạn phát triển thai nhi và sự thay đổi kích thước cơ thể. Cuối cùng là các câu hỏi ôn tập và tài liệu tham khảo.