Giáo trình sinh thái học nông nghiệp và quản lý tài nguyên – môi trường

Nội dung chính của giáo trình bao gồm:

• Sinh thái học nông nghiệp:
  • Giới thiệu về khái niệm và lịch sử phát triển của sinh thái học, định nghĩa sinh thái học là khoa học nghiên cứu về cấu trúc, chức năng của thiên nhiên và các mối quan hệ tương hỗ giữa sinh vật với môi trường.
  • Phân tích cấu trúc sinh thái học theo các mức độ tổ chức sinh vật học (cá thể, quần thể, quần xã, hệ sinh thái) và các nhóm hình thái, chức năng, phát triển, điều hòa, thích nghi.
  • Trình bày quy luật tác động số lượng (giới hạn chịu đựng) của các nhân tố sinh thái (tối thiểu, không thuận lợi thấp, tối thích, không thuận lợi cao, tối cao) và các chỉ thị sinh thái.
  • Nêu bật ý nghĩa và nhiệm vụ của sinh thái học trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, bảo vệ sức khỏe, phát triển nghề cá và săn bắn, cũng như việc thành lập các vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên.
• Quần thể, quần xã sinh vật:
  • Giải thích khái niệm quần thể sinh vật, các đặc trưng cơ bản của quần thể (mật độ, thành phần giới tính, tỷ lệ sinh đẻ, tỷ lệ tử vong, cấu trúc tuổi, phân bố cá thể trong không gian) và các kiểu tăng trưởng quần thể (chữ J và chữ S).
  • Định nghĩa quần xã sinh vật và phân tích cấu trúc của quần xã (phân tầng, phân đới, hoạt động, quan hệ dinh dưỡng, sinh sản, tính chất hoạt động của các loài cùng chung sống, mối quan hệ với môi trường).
  • Đi sâu vào mối quan hệ dinh dưỡng trong quần xã, bao gồm chuỗi thức ăn (xích thức ăn cỏ, xích thức ăn hoại sinh) và mạng lưới thức ăn. Đồng thời đề cập đến quy luật kích thước cá thể và quy luật hình tháp sinh thái (hình tháp số lượng, hình tháp sinh khối, hình tháp năng lượng).
  • Đề cập hoạt động quang chu kỳ của quần xã và khái niệm quần xã sinh thái đệm, hiệu ứng biên, loài giáp ranh.
  • Trình bày khái niệm và đặc điểm của diễn thế quần xã (diễn thế sơ cấp và diễn thế thứ cấp), cũng như khống chế sinh học và cân bằng sinh thái.
• Hệ sinh thái:
  • Giới thiệu khái niệm về hệ sinh thái, độ lớn và ranh giới của các hệ sinh thái.
  • Mô tả hai đặc điểm cơ bản của hệ sinh thái: có hai thành phần vô sinh và hữu sinh, và tính hệ thống luôn được thể hiện rõ ràng.
  • Phân loại hệ thống (kín, hở) và các dòng vật chất, năng lượng (dòng vào, dòng ra, dòng nội lưu).
  • Trình bày sự phản hồi của các hệ sinh thái (phản hồi tiêu cực và phản hồi tích cực).
  • Phân tích các mối quan hệ cơ bản trong hệ thống sinh học, nhấn mạnh mối quan hệ dinh dưỡng và vai trò của cây xanh trong chuỗi dinh dưỡng.
  • Mô tả cấu trúc của hệ sinh thái với 4 thành phần cơ bản: Môi trường (E), Vật sản xuất (P), Vật tiêu thụ (C) và Vật phân hủy (T).
  • Giải thích khả năng tự điều chỉnh của các hệ sinh thái và giới hạn của sự tự điều chỉnh này.