Giáo trình tổ chức mạng và dịch vụ viễn thông

Nội dung chính của giáo trình bao gồm:

• Giới thiệu chung: Khái quát về sự phát triển và tầm quan trọng của viễn thông, các khái niệm cơ bản, thành phần và kiến trúc mạng viễn thông.
• Lịch sử phát triển viễn thông: Chia thành 4 giai đoạn chính, từ phát minh điện báo, điện thoại, sự ra đời của mạng số, thông tin vệ tinh, đến các mạng dữ liệu và công nghệ chuyển mạch gói, cùng với sự phát triển của ISDN và thông tin di động.
• Tầm quan trọng của viễn thông: Đề cập đến ảnh hưởng của viễn thông đến sự phát triển xã hội, các hoạt động của xã hội hiện đại và vai trò thiết yếu trong đời sống hàng ngày (ngân hàng, hàng không, thương mại, chính phủ…).
• Tổ chức mạng viễn thông:
  • Các khái niệm cơ bản: Truyền thông, viễn thông, mạng viễn thông, mạng vật lý và mạng logic, hệ thống truyền thông (simplex, half-duplex, full-duplex).
  • Các thành phần cơ bản: Thiết bị đầu cuối, thiết bị chuyển mạch, thiết bị truyền dẫn.
  • Mạng truy nhập (Access Network – AN): Định nghĩa, vai trò, các loại mạng truy nhập (cáp đồng, cáp quang, vô tuyến) cùng ưu nhược điểm của từng loại. Công nghệ ADSL và OAN được giới thiệu chi tiết.
• Chuẩn hóa trong viễn thông:
  • Vấn đề chuẩn hóa: Sự cần thiết, các tiêu chuẩn cho phép cạnh tranh, cân bằng kinh tế, quyền lợi chính trị, kết nối hệ thống khác nhau, quyền lợi người dùng và khả thi dịch vụ quốc tế.
  • Các tổ chức chuẩn hóa: Các nhóm liên quan (nhà khai thác, sản xuất, người dùng), các cơ quan chuẩn hóa quốc gia (ANSI, DIN, BSI, SFS), các tổ chức châu Âu (ETSI, CEPT, CEN/CENELEC), các tổ chức Mỹ (IEEE, FCC, EIA) và các tổ chức toàn cầu (ITU-T, ITU-R, ISO/IEC), cùng các tổ chức khác như IETF, Diễn đàn ATM.
• Mô hình tham chiếu OSI:
  • Kiến trúc phân tầng: Nguyên tắc và lợi ích của việc phân tầng trong thiết kế mạng.
  • Mô hình OSI 7 lớp: Mô tả chi tiết chức năng của từng lớp (Vật lý, Liên kết dữ liệu, Mạng, Giao vận, Phiên, Trình diễn, Ứng dụng), bao gồm các vấn đề như biểu diễn bít, tốc độ dữ liệu, tạo khung, đánh địa chỉ, điều khiển luồng, định tuyến, đồng bộ…
  • Đóng/mở gói dữ liệu: Quá trình đóng gói và mở gói dữ liệu khi truyền qua các tầng OSI.
  • Tên dữ liệu tại mỗi tầng: Các đơn vị dữ liệu giao thức (PDU) như dữ liệu, phân đoạn, gói, khung, bít.
• Các kế hoạch cơ bản xây dựng mạng viễn thông: Giới thiệu các kế hoạch quan trọng như cấu hình mạng, đánh số, định tuyến, báo hiệu, đồng bộ, tính cước, truyền dẫn và chất lượng dịch vụ, cùng mối liên hệ giữa chúng.
  • Công nghệ cấu hình mạng: Các cấu hình mạng cơ bản (hình lưới, hình sao, kết hợp) và phân cấp mạng (quốc tế, quốc gia, nội tỉnh, huyện) trong mạng viễn thông Việt Nam.
  • Kế hoạch đánh số: Các yêu cầu, hệ thống đánh số đóng/mở, cấu tạo số quốc gia và quốc tế, thủ tục lập kế hoạch đánh số.
  • Kế hoạch định tuyến: Giới thiệu, các phương pháp định tuyến (cố định, luân phiên, động) và mối liên hệ với các kế hoạch khác.
  • Kế hoạch báo hiệu: Giới thiệu, phân loại báo hiệu (thuê bao, liên đài) và các hệ thống báo hiệu.

Giáo trình được biên soạn với mục tiêu ngắn gọn, dễ hiểu, cập nhật kiến thức mới và gắn lý thuyết với thực tế mạng viễn thông Việt Nam và thế giới, phục vụ đối tượng học sinh THCN, công nhân lành nghề và làm tài liệu tham khảo cho sinh viên cao đẳng kỹ thuật, kỹ thuật viên trong lĩnh vực viễn thông.