Giáo Trình Vật lý đại cương T.1

Tài liệu  .GT Vật lý đại cương T.1.  là giáo trình Vật lý đại cương, tập một, dùng cho sinh viên các trường cao đẳng do Lương Duyên Bình biên soạn, Nhà xuất bản Giáo dục phát hành.

Giáo trình bao gồm các phần chính sau:

• Bài mở đầu:
  • Đối tượng và phương pháp của Vật lý học: Nêu rõ vật lý học là khoa học tự nhiên nghiên cứu các dạng vận động tổng quát nhất của thế giới vật chất, các đặc trưng và quy luật tổng quát về cấu tạo và vận động của vật chất. Vật lý học được chia thành vật lý vĩ mô và vật lý vi mô. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm quan sát, thí nghiệm, rút ra định luật vật lý, đưa ra giả thuyết và xây dựng các thuyết. Đồng thời, giáo trình cũng đề cập đến phương pháp tiên đề của vật lý lý thuyết và vai trò to lớn của vật lý trong khoa học kỹ thuật hiện nay.
  • Các đại lượng vật lý: Giải thích về đại lượng vô hướng (giá trị) và đại lượng vector (điểm đặt, phương, chiều, độ lớn). Giới thiệu cách xác định tọa độ của vector trong hệ tọa độ Đềcac và các phép toán vector như tích vô hướng và tích vector.
  • Đơn vị và thứ nguyên của các đại lượng vật lý: Trình bày về hệ đơn vị SI, các đơn vị cơ bản và đơn vị dẫn xuất. Giải thích khái niệm thứ nguyên của một đại lượng là quy luật nêu lên sự phụ thuộc của đơn vị đo đại lượng đó vào các đơn vị cơ bản.
• Phần thứ nhất: Cơ học
  • Chương 1: Động học chất điểm: Nghiên cứu những đặc trưng của chuyển động.
    • Những khái niệm mở đầu: Định nghĩa chuyển động, hệ quy chiếu, chất điểm, hệ chất điểm, phương trình chuyển động và quỹ đạo.
    • Vận tốc: Định nghĩa vận tốc trung bình, vận tốc tức thời (v=ds/dt), vector vận tốc và biểu thức của vector vận tốc trong hệ tọa độ Đềcac.
    • Gia tốc: Định nghĩa gia tốc trung bình, vector gia tốc tức thời (a=dv/dt) và biểu thức của vector gia tốc trong hệ tọa độ Đềcac.
    • Gia tốc tiếp tuyến và gia tốc pháp tuyến: Phân tích gia tốc trong chuyển động thẳng, chuyển động tròn đều (gia tốc hướng tâm a_n = v^2/R) và chuyển động tròn không đều (a = a_t + a_n), cũng như trong trường hợp tổng quát của quỹ đạo cong bất kỳ.
    • Ứng dụng: Một số dạng chuyển động cơ đặc biệt: Khảo sát chuyển động thẳng thay đổi đều, chuyển động tròn (vận tốc góc, gia tốc góc, mối liên hệ giữa vận tốc góc và vận tốc dài, gia tốc hướng tâm và gia tốc góc), chuyển động với gia tốc không đổi (bài toán bắn pháo) và dao động điều hòa thẳng.
  • Chương 2: Động lực học chất điểm: Nghiên cứu mối liên hệ của chuyển động với sự tương tác giữa các vật.
    • Các định luật Niutơn: Trình bày ba định luật Niutơn (quán tính, F=ma, và tương tác) và ý nghĩa của chúng. Giới thiệu khái niệm hệ quy chiếu quán tính và phân tích lực tác dụng lên chuyển động cong (lực tiếp tuyến và lực pháp tuyến/hướng tâm).
    • Các định lý về động lượng: Thiết lập định lý về động lượng (dp/dt = F, Δp = ∫Fdt) và ý nghĩa của động lượng, xung lượng.
    • Ứng dụng phương trình cơ bản của cơ học để khảo sát chuyển động của các vật: Giải thích cách áp dụng phương trình Niutơn, phân tích các ngoại lực tác dụng (lực tác dụng và lực liên kết).
    • Các lực liên kết: Khảo sát phản lực và lực ma sát (f_ms = kN), lực căng dây.
    • Momen động lượng: Định nghĩa momen của một vector đối với một điểm, định lý về momen động lượng (dL/dt = M_O(F)), và trường hợp chuyển động tròn.

Tài liệu cung cấp kiến thức nền tảng về cơ học cổ điển Niutơn, các định luật cơ bản, định luật bảo toàn và các dạng chuyển động cơ bản.