Hóa sinh Lâm sàng

Dưới đây là tóm tắt các nội dung chính:

• Chương 1: Các Dịch Cơ Thể, Nghiệm Phẩm Và Các Xét Nghiệm Hóa Sinh Lâm Sàng
  • Dịch cơ thể và nghiệm phẩm:
    • Phân bố nước trong cơ thể: Nước chiếm khoảng 60% trọng lượng cơ thể người trưởng thành, bao gồm dịch trong tế bào (40%) và dịch ngoài tế bào (20%).
    • Nghiệm phẩm: Là vật liệu được xét nghiệm, phổ biến nhất là máu (máu toàn phần, huyết tương, huyết cầu, huyết thanh) và nước tiểu. Ngoài ra còn có phân, dịch não tủy, nước bọt, đờm, dịch hút, tế bào và mô, sỏi niệu, sỏi mật.
  • Các xét nghiệm hóa sinh lâm sàng (HSLS): Được chia thành 3 nhóm tương đối:
    • Nhóm cơ bản: Gồm các xét nghiệm thường quy như Na+, K+, Cl-, glucose, protein toàn phần, urê, creatinin, v.v.
    • Nhóm đặc biệt: Các xét nghiệm chuyên sâu như hormon, protein đặc biệt, nguyên tố vi lượng, vitamin, thuốc điều trị, phân tích ADN.
    • Nhóm cấp cứu: Các xét nghiệm cần kết quả nhanh để chẩn đoán và điều trị kịp thời như chất điện giải, urê, khí máu, glucose, calci.
  • Nơi thực hiện kỹ thuật xét nghiệm: Gồm phòng xét nghiệm chính và các bộ phận xét nghiệm nhỏ hơn tại bệnh phòng (POCT – Point of Care Testing).
  • Nghiệm pháp: Là những thử nghiệm động, kết hợp giữa bệnh phòng và phòng xét nghiệm (ví dụ: nghiệm pháp gây tăng đường huyết).
• Trình bày Kết Quả Xét Nghiệm
  • Phân loại xét nghiệm: Định tính (có/không có chất) và định lượng (nồng độ chất).
  • Hệ thống đơn vị quốc tế SI: Giới thiệu các tiếp đầu ngữ SI, đơn vị SI cơ sở (mét, kilogam, giây, ampe, kelvin, candela, mol), các đơn vị SI dẫn xuất (diện tích, thể tích, vận tốc, nồng độ) và một số đơn vị dẫn xuất có tên đặc biệt (pascal, joule, watt, v.v.).
  • Đơn vị ngoài SI: Một số đơn vị vẫn được sử dụng cùng SI (phút, giờ, ngày, lít, tấn) và những đơn vị liên quan đến y tế (Angström, Bar, Curie, Rad, v.v.).
  • Đơn vị thường dùng trong hóa sinh lâm sàng: Khối lượng (kg, g, mg, µg, ng, pg), mol (mol, mmol, µmol, nmol), thể tích (m³, lít, ml, µl), thời gian (giây, phút, giờ, ngày).
  • Nguyên tử lượng, phân tử lượng, mol: Giải thích khái niệm và cách tính phân tử lượng.
  • Đơn vị nồng độ: Nồng độ khối lượng (g/L, mg/L, v.v.) và nồng độ lượng chất (mol/L, mmol/L, v.v.). Hướng dẫn chuyển đổi giữa hai loại đơn vị này và giữa đương lượng/mili đương lượng.
  • Đơn vị lưu lượng: (mmol/s, µmol/s, nmol/s) và độ thanh thải (ml/min, ml/s).
  • Đơn vị enzym: Đơn vị cũ (U) và đơn vị mới (Katal, µkat, nkat).
  • Đơn vị áp suất: Pascal (Pa) và kilopascal (kPa) thay cho milimet thủy ngân (mmHg).
  • Đơn vị thẩm thấu: Osmol (osM) và miliosmol (mosM).
  • Trình bày kết quả xét nghiệm: Yêu cầu nêu rõ tên hệ thống, tên thành phần, trị số kèm đơn vị và khoảng đối chiếu. Đề xuất cách viết của Việt Nam.
  • Phân phối chuẩn của các số liệu và trị số đối chiếu: Giải thích về phân phối chuẩn (đồ thị hình chuông úp), trị số trung bình, độ lệch chuẩn, hệ số biến thiên. Các khái niệm về cá thể, quần thể, mẫu, trị số và khoảng đối chiếu (khoảng bình thường, sinh lý). Thảo luận về các trị số bệnh lý và khả năng “dương tính giả” hay “âm tính giả”.
• Những Trị Số Đối Chiếu và Hệ Số Chuyển Đổi
  • Nhấn mạnh sự cần thiết thống nhất sử dụng hệ thống đơn vị SI.
  • Cung cấp Bảng 1.10: Các trị số đối chiếu (bình thường) của một số chất trong các hệ thống đơn vị cũ và đơn vị SI, cùng với hệ số chuyển đổi tương ứng.
  • Lưu ý về sự khác biệt trong trị số đối chiếu của người Việt Nam so với người Âu, Mỹ (ví dụ: điện di protein-huyết thanh, một số thông số nước tiểu).
• Chương 2: Xét Nghiệm Tin Cậy Và Kiểm Tra Chất Lượng Xét Nghiệm
  • Chương này được giới thiệu với mục tiêu trình bày về độ lặp, độ đúng và độ tin cậy của xét nghiệm.

Tóm lại, tài liệu cung cấp cái nhìn tổng quan về các khía cạnh quan trọng của hóa sinh lâm sàng, từ các loại mẫu bệnh phẩm, quy trình xét nghiệm, đến hệ thống đơn vị và cách diễn giải kết quả.