Một số đặc điểm cơ bản của Hệ thực vật Việt Nam

Tóm tắt chính:

• Tính đa dạng và phong phú: Việt Nam có hệ thực vật phong phú, dự đoán khoảng 12.000 loài thực vật bậc cao có mạch, đã thống kê được 10.500 loài (theo Phạm Hoàng Hộ, 1993). Sự phong phú này được giải thích bởi khí hậu nhiệt đới gió mùa, địa hình phức tạp và vị trí giao thoa của ba luồng thực vật lớn (Malaixia-Indonexia, Ấn Độ-Miến Điện, Nam Trung Quốc).
• Cấu trúc hệ thống:
  • Hệ thực vật Việt Nam có 10.192 loài, 2.298 chi và 285 họ.
  • Ngành Hạt kín chiếm ưu thế tuyệt đối (92,7%), tiếp theo là Dương xỉ (6,2%).
  • Tỷ lệ loài lớp Hai lá mầm so với Một lá mầm là 3,2/1, phù hợp với quy luật giảm dần khi di chuyển từ vùng cực đến xích đạo.
  • Mười họ giàu loài nhất (Fabaceae, Orchidaceae, Poaceae, Rubiaceae, Euphorbiaceae, Cyperaceae, Asteraceae, Lauraceae, Fagaceae, Acanthaceae) chiếm 37,9% tổng số loài, phản ánh đặc trưng của vùng nhiệt đới ẩm.
• Phổ dạng sống: Hệ thực vật Việt Nam đặc trưng bởi sự ưu thế của nhóm cây chồi trên (Phanerophytes – 54,6%), là đặc điểm chung của vùng nhiệt đới ẩm. Các dạng sống phụ sinh (họ Lan), cây chồi trên thân thảo (họ Hòa thảo, đặc biệt là tre nứa), cây chồi ẩn (họ Củ nâu, Khúc khắc) và cây sống một năm (họ Cúc, Hòa thảo) cũng được phân tích.
• Phổ các yếu tố địa lý:
  • Hệ thực vật Việt Nam được chia thành 20 yếu tố địa lý, trong đó yếu tố đặc hữu chiếm vị trí quan trọng (tổng cộng 21,6% các loài đặc hữu Bắc bộ, Trung bộ, Nam bộ và Việt Nam).
  • Yếu tố Đông Dương (26,3%) là yếu tố có số loài nhiều nhất, cho thấy mối quan hệ chặt chẽ với các hệ thực vật lân cận.
  • Các yếu tố khác bao gồm nam Trung Quốc, Hải Nam-Đài Loan-Philippin, Hymalaya, Ấn Độ, Malaixia, Indonexia-Malaixia, Indonexia-Malaixia-Úc đại dương, châu Á nhiệt đới, cổ nhiệt đới, tân nhiệt đới và liên nhiệt đới, Đông Á, châu Á, ôn đới bắc, phân bố rộng và di cư-nhập nội hiện đại.
• Giá trị sử dụng: Các loài thực vật Việt Nam có nhiều giá trị sử dụng, tập trung vào các nhóm cho gỗ, cây thuốc và cây cảnh (đặc biệt là họ Lan).

Tài liệu cũng nhấn mạnh rằng địa lý học thực vật còn là một bộ môn mới ở Việt Nam và việc bổ sung thêm các loài mới sẽ làm phong phú và có thể thay đổi các chỉ tiêu quan trọng về hệ thực vật.