Phát triển các ứng dụng trong quản lý

Nội dung chính của giáo trình bao gồm:

• Lời nói đầu: Nhấn mạnh tầm quan trọng của tin học hóa trong quản lý tại các doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, và mục đích của môn học là tổng hợp kiến thức chuyên ngành để phát triển phần mềm thương mại hóa.
• Mục đích môn học: Trang bị kiến thức và kỹ năng xây dựng phần mềm hoàn chỉnh, sử dụng các tiện ích quan trọng để tạo phần mềm quản lý chuyên nghiệp, và áp dụng vào Đề án chuyên ngành, Báo cáo thực tập tốt nghiệp.
• Nội dung giáo trình: Gồm 7 chương và phụ lục, trình bày các bước phát triển ứng dụng, từ hệ thống thông tin quản lý, ngôn ngữ lập trình Visual Basic 6.0, xây dựng giao diện, lập trình liên kết CSDL, tạo báo cáo, biên soạn tài liệu hướng dẫn sử dụng, đến tạo bộ cài đặt.
• Chương 1: Hệ thống thông tin quản lý với tổ chức doanh nghiệp:
  • Lợi ích và thực trạng tin học hóa: Giúp cung cấp thông tin nhanh chóng, giảm chi phí nhân công, lưu trữ, tiết kiệm thời gian, tiếp cận thương mại điện tử.
  • Thách thức: Chi phí trang bị máy móc, yêu cầu kiến thức ngoại ngữ và tin học của cán bộ, nguy cơ sử dụng sai mục đích, vấn đề bảo mật thông tin.
  • Các giai đoạn phát triển ứng dụng tin học: Trình bày 6 giai đoạn theo Rechard Nolan (khởi đầu, lan rộng, kiểm soát ứng dụng, tích hợp, quản trị dữ liệu, chín muồi) và 3 giai đoạn thực tế tại Việt Nam (những năm 90, trước 2000, từ 2000 đến nay).
  • Lý do xây dựng HTTT mới: Vấn đề quản lý, yêu cầu mới của nhà quản lý, sự thay đổi công nghệ, sự thay đổi về sách lược chính trị.
  • Khái niệm phần mềm và vấn đề liên quan: Định nghĩa phần mềm là tập hợp chương trình, cấu trúc dữ liệu và tài liệu hướng dẫn. Phân loại phần mềm thành phần mềm hệ thống (hệ điều hành, tiện ích, điều khiển thiết bị, chương trình dịch) và phần mềm ứng dụng (năng suất, kinh doanh, giáo dục, giải trí).
  • Đặc điểm của phần mềm: Hàm chứa tri thức lớn, không bị khấu hao hữu hình, dễ nhân bản và chuyển giao.
  • Tiêu chí đánh giá phần mềm tốt: Đáp ứng đầy đủ yêu cầu, ít lỗi tiềm tàng, giá thành phù hợp, dễ vận hành, có đủ tài liệu, tính bảo mật cao.
  • Các bước tổng quát quy trình phát triển phần mềm (7 giai đoạn): Đánh giá yêu cầu, phân tích chi tiết, thiết kế logic, đề xuất phương án giải pháp, thiết kế vật lý ngoài, triển khai kỹ thuật hệ thống, cài đặt và khai thác.
  • Các thành viên dự án: Người ra quyết định, nhà quản lý, phân tích viên và thiết kế viên, người sử dụng cuối, người sử dụng – thao tác viên, người sử dụng gián tiếp, lập trình viên, hướng dẫn viên.
  • Vai trò phân tích viên hệ thống: Yêu cầu kiến thức đa lĩnh vực (quản lý, kinh doanh, CNTT) và phẩm chất nhân bản để giải quyết vấn đề và đề xuất giải pháp.
  • Nguy cơ trong sản xuất phần mềm: Thiếu phương pháp mô tả yêu cầu, khó đáp ứng thay đổi, thiếu phương pháp luận thiết kế nhất quán, thiếu chuẩn tài liệu, kiểm thử không đầy đủ, coi trọng lập trình hơn thiết kế, năng suất lao động giảm, khó định lượng hóa chất lượng phần mềm, quản lý dự án lỏng lẻo.
• Chương 2: Ngôn ngữ lập trình Visual Basic 6.0:
  • Giới thiệu chung: Visual Basic là sản phẩm của Microsoft, ra đời năm 1991, với phiên bản 6.0 phổ biến. Có các ấn bản Learning, Professional, Enterprise. VB là ngôn ngữ đa năng, trực quan, dễ học, hỗ trợ lập trình CSDL.
  • Giao diện làm việc của VB: Thanh tiêu đề, thanh thực đơn, thanh công cụ, hộp công cụ (Toolbox), Project Explorer, Properties window, Form Layout, Form Designer, cửa sổ Code, Immediate Window, View form button.
  • Các thành phần của dự án phần mềm: Form, Báo cáo (Report), CSDL (Database), Module.
  • Một số thao tác cơ bản trong VB: Tạo dự án, đổi thuộc tính dự án, lưu và đặt tên dự án, mở dự án có sẵn, thêm/xóa/lưu tập tin, thêm điều khiển (ActiveX, đối tượng ứng dụng khác, tệp tin tài nguyên), sửa đổi thuộc tính dự án, tạo tệp tin EXE.
  • Đối tượng và thuộc tính: Khái niệm đối tượng (control) và thuộc tính. Một số thuộc tính thường gặp: Name (tên đối tượng, quy tắc đặt tên với tiền tố), Caption (tiêu đề), Enable (khả ứng), Font, Fore Color, Back Color, Tab Index, Index, Tool Tip Text.
  • Một số đối tượng thường dùng: Hộp văn bản (TextBox) với các thuộc tính Alightment, Multi Line, Password char, Text; Nhãn (Label); Nút lệnh (Command button); Hộp kiểm (Check box); Nút lựa chọn (Option Button); Khung (Frame); Hộp danh sách đổ xuống (ComboBox) và Hộp danh sách (List Box) với thuộc tính List và AddItem, Text.
  • Các cấu trúc điều khiển trong VB:
    • Biến, hằng và các kiểu dữ liệu:
      • Khai báo biến: Dùng lệnh Dim, khai báo cục bộ, trong module, Public, Static. Khai báo ngầm và tường minh (Option Explicit). Tầm hoạt động của biến (Private, Public).
      • Hằng: Dùng để chứa dữ liệu không đổi, VB và VBA cung cấp hằng định nghĩa sẵn, có thể tự tạo hằng (Public/Private Const). Tầm hoạt động tương tự biến.
      • Các kiểu dữ liệu: Kiểu số (Decimal, Double, Integer, Long, Single, Currency), Kiểu Byte, Kiểu String (chiều dài thay đổi/cố định, các hàm xử lý chuỗi), Kiểu Boolean, Kiểu Date, Kiểu Object, Kiểu Variant (có thể chứa mọi loại dữ liệu, kiểm tra bằng VarType).