Tội phạm trong lĩnh vực Công nghệ thông tin

Cuốn sách được xuất bản bởi Nhà xuất bản Tư pháp vào tháng 4 năm 2007.

Cấu trúc chính của tài liệu bao gồm:

• Chương I: Khái niệm, đặc điểm của tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin
  • I. Khái niệm, đặc điểm của tội phạm: Định nghĩa tội phạm theo Bộ luật Hình sự năm 1999 của Việt Nam (Điều 8), các dấu hiệu phân biệt tội phạm với hành vi không phải là tội phạm (nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý). Phân loại tội phạm thành ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng.
  • II. Khái niệm về tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin: Trình bày lịch sử quan tâm đến tội phạm mạng trên thế giới, từ những năm 70 đến các công ước quốc tế năm 2001. Thảo luận hai quan điểm về tội phạm mạng: là hình thức biểu hiện mới của tội phạm truyền thống hay là loại tội phạm hoàn toàn mới. Đưa ra định nghĩa rộng và hẹp về tội phạm trong lĩnh vực CNTT, cùng với những ưu nhược điểm của từng cách tiếp cận. Cuốn sách thừa nhận tội phạm trong lĩnh vực CNTT bao gồm cả các tội phạm mới hình thành và những tội phạm truyền thống được thực hiện với sự giúp đỡ của CNTT.
  • III. Các đặc điểm của tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin:
    • 1. Khách thể của tội phạm: Chia thành hai loại: xâm phạm hoạt động bình thường của hệ thống máy tính, mạng máy tính và thiết bị liên quan; và sử dụng máy tính, mạng máy tính làm công cụ để xâm phạm lợi ích chính đáng của cá nhân, pháp nhân, tổ chức, ảnh hưởng đến trật tự công cộng.
    • 2. Mặt khách quan của tội phạm: Phân tích ba nhóm hành vi chính theo Bộ luật Hình sự năm 1999 của Việt Nam (tạo ra và lan truyền, phát tán virus; vi phạm quy định về vận hành, khai thác, sử dụng mạng máy tính; sử dụng trái phép thông tin hoặc đưa thông tin trái phép vào mạng máy tính). So sánh với các quy định của Nga, Belarus và quan điểm của Mohamed Chawki.
    • 3. Chủ thể của tội phạm: Là những cá nhân đủ độ tuổi và có năng lực trách nhiệm hình sự, thường có hiểu biết về CNTT. Đề cập đến tình trạng “trẻ hóa” của các hacker.
    • 4. Mặt chủ quan của tội phạm: Thường do lỗi cố ý, nhưng có trường hợp do lỗi vô ý (Điều 225 BLHS 1999). Động cơ, mục đích không phải là dấu hiệu bắt buộc.
  • IV. Sự khác biệt giữa tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin với tội phạm thông thường: Bốn đặc điểm khác biệt cơ bản: có vai trò của máy tính, mạng máy tính; chủ thể thường là người thông minh, am hiểu công nghệ mới, trẻ tuổi; hậu quả thiệt hại thường rất nghiêm trọng; tính chất hành vi phạm tội rất tinh xảo (thực hiện nhanh, không bị hạn chế không gian, thời gian, khó điều tra dấu vết).
• Chương II: Tình hình tội phạm và các quy định pháp luật về phòng, chống tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin
  • 1. Tình hình tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin của một số nước trên thế giới: Nêu lên thực trạng gia tăng tội phạm mạng ở các nước phát triển, những thiệt hại kinh tế lớn do chúng gây ra (ví dụ: virus “I love you” gây thiệt hại 10 tỷ USD, thiệt hại của Mỹ từ 550 triệu đến 13 tỷ USD mỗi năm). Các cuộc tấn công mạng trong lĩnh vực quân sự cũng được đề cập (Chiến tranh Côxôvô).
  • 2. Các quy định pháp luật về phòng, chống tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin của một số nước trên thế giới: Liệt kê các đạo luật và quy định hình sự của Australia, Nhật Bản, Liên bang Nga, Hoa Kỳ, Canada, Brazil, Anh, Bỉ, Pháp, Đức, Trung Quốc. Đặc biệt là Công ước của Hội đồng châu Âu về tội phạm mạng năm 2001. Cũng trình bày các biện pháp thực tế như thành lập nhóm an ninh mạng (Interpol, EINSA), hợp tác quốc tế, đào tạo chuyên gia, đầu tư trang thiết bị.
  • II. Tình hình tội phạm và các quy định pháp luật về phòng, chống tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin ở nước ta:
    • 1. Tình hình tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin ở nước ta: Đề cập đến sự gia tăng vi phạm pháp luật trong lĩnh vực CNTT ở Việt Nam, đặc biệt trong ngân hàng (lợi dụng sơ hở phần mềm, ATM để tham nhũng, lừa đảo) và bưu chính viễn thông (trộm cắp cước điện thoại quốc tế).
    • 2. Các quy định pháp luật về phòng, chống tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin ở nước ta: (Phần này được giới thiệu nhưng chưa có nội dung chi tiết trong đoạn văn được cung cấp).

Tóm lại, cuốn sách cung cấp một cái nhìn tổng quan sâu rộng về tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin, từ khái niệm, đặc điểm, phân loại, đến thực trạng và các biện pháp pháp lý, thực tiễn trong phòng chống loại tội phạm này ở Việt Nam và trên thế giới vào thời điểm năm 2007.