Vi sinh vật học công nghiệp

Nội dung chính của giáo trình bao gồm:

• Chương 1: Mở đầu
  • Giới thiệu về đối tượng và nhiệm vụ của vi sinh vật học công nghiệp, khái niệm về vi sinh vật (VSV), các lĩnh vực và chuyên khoa của vi sinh vật, nội dung và yêu cầu của môn học.
  • Trình bày vai trò thuận và nghịch của VSV trong tự nhiên và đời sống con người, cùng các ứng dụng của VSV trong y tế (vacxin, insulin, interferon, kích tố sinh trưởng HGH, chất kháng sinh), nông nghiệp (cải tạo giống cây trồng, sản xuất phân bón VSV, chất kích thích sinh trưởng, chế phẩm bảo vệ thực vật), năng lượng và bảo vệ môi trường (sản xuất cồn, khí sinh học, xử lý phế thải), và công nghiệp (lên men, nhân sinh khối).
• Chương 2: Virus
  • Định nghĩa, tính chất, hình thái, kích thước và cấu trúc của virus (axit nucleic và capsit).
  • Sức đề kháng của virus và các phương pháp nuôi cấy virus (trên động vật thí nghiệm, trên phôi thai gà, trên môi trường tế bào tổ chức, nuôi cấy virus gây bệnh thực vật).
  • Quá trình nhân lên của virus trong tế bào cảm thụ qua 4 giai đoạn (hấp phụ, xâm nhập, tổng hợp các thành phần, lắp ráp).
  • Phân loại virus dựa vào cơ thể bị bệnh và tính chất dịch tễ, lâm sàng của bệnh.
  • Vai trò của virus (gây bệnh và ứng dụng trong chẩn đoán, chữa bệnh, chế vacxin).
• Chương 3: Các nhóm vi sinh vật
  • Vi khuẩn (Bacteria): Hình thái (cầu khuẩn, trực khuẩn, cầu trực khuẩn, xoắn khuẩn, phẩy khuẩn), cấu tạo tế bào (tiên mao, nhân gốc, tiêm mao, lớp vỏ nhày, thành tế bào, màng nguyên sinh chất, riboxom, mezoxom, nhân, các hạt dự trữ, nha bào), phân loại và vai trò của vi khuẩn.
  • Xạ khuẩn (Actinomycetes): Đặc điểm, hình dạng, kích thước, cấu tạo tế bào (vách tế bào, màng nguyên sinh chất, nguyên sinh chất và nhân), bào tử và sự hình thành bào tử, vai trò của xạ khuẩn trong tự nhiên và phân loại.
  • Nấm (Fungi):
    • Nấm men: Hình thái, kích thước, cấu tạo tế bào (vách tế bào, màng nguyên sinh chất, ti thể, riboxom, các vật thể ẩn nhập khác, nhân), sinh sản (vô tính bằng nảy chồi, phân cắt; hữu tính bằng túi bào tử), vai trò của nấm men.
    • Nấm mốc: Hình thái, kích thước (khuẩn ti, bào tử), sinh sản (vô tính bằng bào tử đốt, bào tử mang dày, bào tử nang, bào tử đính; hữu tính), vai trò của nấm mốc và phân loại.
  • Tảo (Algae): Phân loại (Cyanophita, Chlorophita, Xanthophita, Bacillariophita, Phaeophita, Rhodophita, Euglenophita, Chrysophita, Pyrrophita, Charophita), hình thái và cấu tạo tế bào (roi, tản, màng, lục lạp, sắc tố, chất dự trữ), sinh sản (dinh dưỡng, vô tính, hữu tính), vai trò và giá trị dinh dưỡng của vi khuẩn lam và tảo.
• Chương 4: Sinh lí học vi sinh vật
  • Dinh dưỡng của vi sinh vật: Dinh dưỡng cacbon (dị dưỡng cacbon, tự dưỡng cacbon), dinh dưỡng quang năng, dinh dưỡng hóa năng (hóa năng vô cơ, hóa năng hữu cơ).
  • Nguồn thức ăn nitơ (VSV tự dưỡng amin, VSV dị dưỡng amin).
  • Dinh dưỡng khoáng (nguyên tố đa lượng, vi lượng).
  • Cơ chế vận chuyển thức ăn vào tế bào vi sinh vật (khuếch tán thụ động, vận chuyển tích cực).
  • Hô hấp và quá trình lên men: Hô hấp ở vi sinh vật (cơ chế hô hấp hảo khí, yếm khí).
  • Quá trình lên men: Quá trình lên men Etilic (định nghĩa, VSV chủ yếu, cơ chế, điều kiện môi trường, ứng dụng), lên men lactic (định nghĩa, cơ chế).

Tài liệu cung cấp kiến thức nền tảng về vi sinh vật và ứng dụng của chúng trong nhiều lĩnh vực công nghiệp, phù hợp cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng, trung học kỹ thuật và dạy nghề.